Vroeg in zijn boek beschrijft Bunyan een moment waarop Christen vastloopt in een moeras genaamd Moeras der Wanhoop. Hij komt steeds dieper te zitten naarmate hij worstelt. Dan verschijnt iemand: Hulpvaardig, die hem een hand reikt en eruit trekt. Bunyan voegt daar een opmerking aan toe die de moderne lezer gemakkelijk overslaat. Hulpvaardig vertelt Christen dat er stenen door het moeras gelegd waren, die de weg veilig hadden kunnen maken, maar dat Christen ze niet had gezien.
Hulp is er, maar niet altijd zichtbaar
Bunyan wil hiermee iets zeggen over geestelijke worsteling. Soms zitten we vast, en het lijkt of er geen uitweg is. Onze inspanning maakt het erger. Dan is er meer hulp beschikbaar dan we vermoeden. Beloften in de Schrift die we niet hebben opgemerkt. Wijze raad van iemand naast ons die we niet hebben gevraagd. Praktische stappen die we hadden kunnen zetten maar verzuimd hebben. Iemand die God op ons pad stuurt om ons letterlijk een hand te reiken. Wie nog vastzit in een geestelijk moeras, mag hopen op zo'n hand, en open zijn voor de stenen die er al zijn. Hulp komt vaak in onaardige vormen, niet altijd dramatisch, soms gewoon door een lichaam dat zich uitstrekt.
Geen schaamte over hulp aanvaarden
Bunyan merkt op dat sommige pelgrims zich schamen om hulp te aanvaarden. Ze willen het zelf doen, ze willen op eigen kracht uit het moeras komen, ze voelen zich klein als ze door iemand omhoog getrokken worden. Hij zegt: dat is verkeerde trots. Een echte pelgrim is bereid om aangenomen te worden door wie God hem stuurt. Hij ziet de hand als Gods hand, ook al gaat ze door iemand anders. Dat ontneemt hem niets van zijn waardigheid, ze geeft het hem juist. Want hij heeft geleerd in afhankelijkheid te lopen, niet alleen op zelfgenoegzame kracht. Dat is voor de hele reis een grote winst.
Ter overdenking
- Welk moeras zit ik nu in, en welke hand reikt zich uit zonder dat ik hem heb opgemerkt?
- Aanvaard ik hulp gemakkelijk, of moet ik daar eerst doorheen?