We leven in een tijd die graag van onszelf grote dingen vindt. Profiel optimaliseren, jezelf verkopen, laten zien wat je waard bent. Thomas a Kempis is er niet bang van. Geef niet hoog op van wat je weet, schrijft hij, en wees niet trots op een talent. Een gewone gelovige die God dient, is beter af dan een geleerde die alles van de sterren weet maar zichzelf niet kent.
Wie zichzelf goed kent, denkt klein
Wie zichzelf eerlijk bekijkt, zegt Thomas, vindt zichzelf niet bijzonder. Hij heeft geen behoefte aan complimenten. Als ik alles wist wat in de wereld te weten valt, maar zonder liefde, wat heb ik daar bij God aan? Houd op met dat overdreven verlangen om steeds meer te weten. Daar zit veel onrust in en veel zelfbedrog. Wie veel weet, wil graag dat anderen hem voor wijs houden. Maar er zijn ook dingen die je beter niet kunt weten, omdat ze je ziel niets opleveren. Thomas leefde in een gemeenschap van mannen die bewust gekozen hadden voor een teruggetrokken leven. Hij zag van dichtbij wat zelfingenomenheid kan doen, ook in religieuze kringen. Mensen die veel boeken hadden gelezen, konden net zo trots zijn als koningen, en soms moeilijker te bereiken. Daarom dit hoofdstuk, dat hij vroeg in zijn boek plaatste als een soort grondslag voor alles wat erna zou komen.
Wat wel telt
Veel woorden vullen niet, een goed leven wel. Een zuiver geweten geeft je vertrouwen om voor God te verschijnen. Hoe meer je weet, schrijft Thomas, des te zwaarder weegt het oordeel als je leven niet bij je kennis past. Wees daarom voorzichtig met oordelen over anderen en streng voor jezelf. Het is geen pleidooi voor zelfverachting. Het is een uitnodiging om ruimte te maken. Hoe minder ik mezelf vul, hoe meer God mij vullen kan. Daarin verschilt Thomas van veel motiverende sprekers van onze tijd. Niet "geloof in jezelf en je kunt alles", maar "ken jezelf eerlijk en je zult vertrouwen leren op iemand die werkelijk alles kan".
Ter overdenking
- Waar haal ik mijn eigenwaarde uit, en houdt dat stand voor God?
- Wat zou veranderen als ik elke dag begon met: ik weet weinig, leer mij?